ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભારતના કૃષિ બજાર પર કેમ નજર રાખી રહ્યા છે? શું ટેરિફ યુદ્ધ કૃષિ ક્ષેત્ર માટે સમસ્યાઓ વધારશે?

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના 'ટિટ ફોર ટાટ' (પારસ્પરિક ટેરિફ) લાગુ કરવાના પ્રસ્તાવથી સમગ્ર વિશ્વમાં હલચલ મચી ગઈ છે. આનાથી કૃષિ સહિત અનેક ક્ષેત્રો પ્રભાવિત થઈ શકે છે. જ્યારે, ઉત્પાદનના ભાવ પર દબાણ વધી શકે છે. કૃષિ નિષ્ણાતો માને છે કે જો અમેરિકા ભારતીય કૃષિ ઉત્પાદનો પર ટેરિફ વધારશે, તો અમેરિકન બજારમાં આ ઉત્પાદનોના ભાવ પણ વધશે, જેના કારણે તેમની માંગ ઘટી શકે છે. આનાથી ભારતીય કૃષિ નિકાસકારોને નુકસાન થઈ શકે છે. ખાસ કરીને એવા ઉત્પાદનો માટે જે અમેરિકન બજાર પર આધાર રાખે છે. DGCIS ના ડેટા દર્શાવે છે કે વર્ષ 2023-24 માં, ભારતે અમેરિકાથી રૂ. 11,893 કરોડના કૃષિ ઉત્પાદનોની આયાત કરી હતી, જ્યારે આ સમયગાળા દરમિયાન ભારતે અમેરિકામાં રૂ. 12,435 કરોડના કૃષિ ઉત્પાદનોની નિકાસ કરી હતી. 

ભારત અમેરિકા પાસેથી આ કૃષિ ઉત્પાદનો ખરીદે છે 

અમેરિકાના પ્રસ્તાવિત પારસ્પરિક ટેરિફની ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્ર પર નોંધપાત્ર અસર પડી શકે છે. કારણ કે, આનાથી કિંમતો પર અસર પડશે. તમને જણાવી દઈએ કે એક દેશ દ્વારા બીજા દેશ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફના જવાબમાં પારસ્પરિક ટેરિફ લાદવામાં આવે છે. ભારત અમેરિકાથી મસૂર, વટાણા, કપાસ, બદામ, અખરોટ, માંસ, માછલી, સીફૂડ, કોફી, ડેરી ઉત્પાદનો અને તાજા ફળોની આયાત કરે છે. ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ કોમર્શિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એન્ડ સ્ટેટિસ્ટિક્સ (DGCIS) અનુસાર, વર્ષ 2023-24માં, ભારતે અમેરિકાથી 11,893 કરોડ રૂપિયાના કૃષિ ઉત્પાદનોની આયાત કરી હતી, જેમાંથી સૌથી વધુ 8664 કરોડ રૂપિયા તાજા ફળો પર ખર્ચવામાં આવ્યા હતા. 

અમેરિકા ભારત પાસેથી ૧૩ હજાર કરોડ રૂપિયાના કૃષિ ઉત્પાદનો ખરીદે છે 

ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ કોમર્શિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એન્ડ સ્ટેટિસ્ટિક્સ (DGCIS) ના ડેટા દર્શાવે છે કે ભારત વાર્ષિક 12,435 કરોડ રૂપિયાના ખાદ્યાન્ન, ફળો અને શાકભાજી અમેરિકામાં નિકાસ કરે છે. આમાં માંસ, ડેરી અને કઠોળના ઉત્પાદનોનો પણ સમાવેશ થાય છે. ડેટા દર્શાવે છે કે 2023-24માં ભારતમાંથી અમેરિકામાં નિકાસ કરાયેલ સૌથી વધુ કૃષિ ઉત્પાદન ચોખા હતું. ૨૦૨૩-૨૪માં, ભારતે અમેરિકાને ૨,૫૨૭ કરોડ રૂપિયાના ૨.૩૪ લાખ મેટ્રિક ટન બાસમતી ચોખાની નિકાસ કરી છે. જ્યારે, ૩૭૩ કરોડ રૂપિયાના ૫૩,૬૩૦ મેટ્રિક ટન બિન-બાસમતી ચોખાની નિકાસ કરવામાં આવી છે. નિકાસ કરાયેલા અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનોમાં રૂ. ૧,૪૮૯ કરોડના ડેરી ઉત્પાદનો, રૂ. ૧,૧૨૯ કરોડના પ્રોસેસ્ડ ફળો અને જ્યુસ, રૂ. ૭૫૮ કરોડના પ્રોસેસ્ડ શાકભાજી, રૂ. ૪૭૮ કરોડના કઠોળ, રૂ. ૪૩૪ કરોડના તાજા ફળો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. DGCIS અનુસાર, 2023-24 દરમિયાન, ભારતે અમેરિકામાં 12,435 કરોડ રૂપિયાના કૃષિ ઉત્પાદનોની નિકાસ કરી હતી. 

નિકાસકારો અને ખેડૂતો માટે ટેરિફ એક પડકાર બનશે 

કૃષિ નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકાથી આયાત થતા કૃષિ ઉત્પાદનો પર ભારત દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફમાં સંભવિત ફેરફારો સ્થાનિક બજારમાં સ્પર્ધા વધારી શકે છે, જે ભારતીય ખેડૂતો માટે પડકારજનક બની શકે છે. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે પારસ્પરિક ફરજોની ભારતીય ઉદ્યોગના મોટા ભાગ પર મર્યાદિત અસર પડશે. કેટલાક વિશ્લેષકોના મતે, યુએસ પારસ્પરિક ટેરિફ ભારતીય નિકાસકારોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, પરંતુ તેની અસર વ્યાપક નહીં હોય. પારસ્પરિક ટેરિફની ચોક્કસ રકમ ટેરિફ દરો, અસરગ્રસ્ત ઉત્પાદનોની સૂચિ અને બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધોની સ્થિતિ જેવા વિવિધ પરિબળો પર આધારિત રહેશે.

ભારતીય કૃષિ નિકાસ પર અસર અને સ્થાનિક બજારમાં તકો

અમેરિકા દ્વારા પારસ્પરિક ટેરિફ લાદવાની શક્યતા પર બોલતા, કૃષિ ટેકનોલોજી નિષ્ણાત અક્ષય ખોબરાગડેએ જણાવ્યું હતું કે આવા ટેરિફ ભારતીય કૃષિ નિકાસ માટે કેટલાક પડકારો ઉભા કરી શકે છે, પરંતુ તે જ સમયે તે કેટલીક નવી શક્યતાઓના દરવાજા પણ ખોલી શકે છે. જો અમેરિકા ભારતીય કૃષિ ઉત્પાદનો પર વધુ ડ્યુટી લાદે છે, તો તેનાથી ભારતીય ઉત્પાદનોના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે, જેનાથી અમેરિકન બજારમાં તેમની સ્પર્ધાત્મકતા ઘટી શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે અમેરિકન ગ્રાહકો માટે ભારતીય કૃષિ ઉત્પાદનોના ભાવમાં વધારો થવાથી આ ઉત્પાદનોની માંગમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. આના કારણે, ભારતીય નિકાસકારોને નિકાસના જથ્થામાં ઘટાડોનો સામનો કરવો પડી શકે છે, જેની સીધી અસર તેમની આવક પર પડશે. આ ઉપરાંત, ખોબ્રાગડે માને છે કે ફરજો ભારતના સ્થાનિક કૃષિ ક્ષેત્રને એક નવી તક પૂરી પાડી શકે છે. જો અમેરિકાથી નિકાસ ઘટશે, તો ભારતીય ગ્રાહકો સ્થાનિક ઉત્પાદનો તરફ વળી શકે છે, જે ભારતીય ખેડૂતોને તેમના ઉત્પાદનો માટે એક નવું બજાર આપી શકે છે.