બાંગ્લાદેશ ભારત પાસેથી બટાટા અને ડુંગળી નહીં ખરીદે, શું તે પાકિસ્તાનને નવો ભાગીદાર બનાવશે?

બાંગ્લાદેશ વિશે અત્યાર સુધી સમાચાર હતા કે તે પાકિસ્તાનથી ખાંડની આયાત કરી રહ્યું છે. પરંતુ આ શ્રેણીમાં એક નવા સમાચાર ઉમેરાયા છે કે તે બટાકા અને ડુંગળી પણ માંગી શકે છે. ભારત માટે આ ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે ભારત આવી વસ્તુઓનું મોટું બજાર છે. જ્યારથી બાંગ્લાદેશમાં બળવો થયો ત્યારથી ભારત વિરોધી ગતિવિધિઓ તેજ થઈ ગઈ છે. ભારતમાંથી આયાત પર પ્રતિબંધ અથવા શિથિલતા આ તરફ નિર્દેશ કરે છે.

બાંગ્લાદેશ ઘણી જરૂરી વસ્તુઓ માટે ભારત પર નિર્ભર છે અને ભારત તેનું પ્રાથમિક સપ્લાયર છે. પરંતુ હવે આ ટ્રેન્ડમાં થોડો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. બાંગ્લાદેશના વેપાર અને ટેરિફ કમિશન (BTC) એ તેની જરૂરિયાતો માટે વૈકલ્પિક સપ્લાયર્સની ઓળખ કરી છે અને તેનો અહેવાલ વાણિજ્ય મંત્રાલયને મોકલ્યો છે. આ પછી મંત્રાલયે બાંગ્લાદેશના આયાતકારો સાથે બેઠક યોજી છે. આ બેઠકમાં કૃષિ મંત્રાલય, નેશનલ બોર્ડ ઓફ રેવન્યુ અને અન્ય વિભાગોના અધિકારીઓએ ભાગ લીધો હતો.

બાંગ્લાદેશના રિપોર્ટમાં ખુલાસો થયો છે

પ્રથમ આલોમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અહેવાલમાં વાણિજ્ય મંત્રાલયના સચિવ સલીમુદ્દીનને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે, "BTTCએ બટાકા અને ડુંગળીના ભાવ અને પુરવઠાને સ્થિર કરવા માટે વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોની ઓળખ કરી છે. અમે આયાતકારોને આ વિકલ્પો પર વિચાર કરવા વિનંતી કરીશું."

બાંગ્લાદેશ સામાન્ય રીતે બટાકા માટે ભારત પર નિર્ભર છે, જ્યારે ડુંગળી મુખ્યત્વે ભારત અને મ્યાનમારમાંથી મંગાવવામાં આવે છે, જેમાં પાકિસ્તાન, ચીન અને તુર્કીમાંથી ઓછી માત્રામાં આયાત કરવામાં આવે છે. ભારતીય બજારમાં ભાવ વધવાથી બાંગ્લાદેશમાં નવા સપ્લાયરોની શોધને પ્રોત્સાહન મળ્યું છે.

અત્યાર સુધી, ભારત બાંગ્લાદેશમાં ડુંગળી અને બટાકાનો સૌથી મોટો નિકાસકાર છે, નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં ડુંગળીની નિકાસ લગભગ 7.24 લાખ ટન સુધી પહોંચી છે, જે ગયા વર્ષે 6.71 લાખ ટન હતી, જેનું મૂલ્ય આશરે $1450 લાખ છે.

નિકાસમાં ભારત પ્રથમ ક્રમે છે

ભારતે 2022-23માં લગભગ 3.5 લાખ ટન બટાકાની નિકાસ કરી હતી, જેમાં બાંગ્લાદેશ ટોચનું બજાર હતું. અત્યાર સુધી, નિકાસની ગતિ જોવા મળી છે કારણ કે બંને દેશો વચ્ચેનું અંતર ઓછું છે અને બંને દેશો વચ્ચે સપ્લાય રૂટ સરળ છે. પરિવહન માટે રસ્તાઓ ઉપરાંત જળમાર્ગો અને ટ્રેનોનો પણ ઉપયોગ થાય છે. આ નિકાસ બાંગ્લાદેશની ખાદ્ય સુરક્ષાને પણ સુનિશ્ચિત કરે છે.

BTCએ પોતાના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે જો અન્ય દેશોમાંથી બટાટા અને ડુંગળીની આયાત કરવામાં આવે તો તેના ભાવ શું હશે. BTC અનુસાર, જર્મનીથી બટાકા પ્રતિ ટન 250-500 ડોલર, સ્પેનથી 300-400 ડોલર, ચીનથી 550-700 ડોલર અને ઇજિપ્તમાંથી 750-800 ડોલરના ભાવે આવશે. તે જ સમયે, ચીનથી ડુંગળી પ્રતિ ટન $ 430-650, પાકિસ્તાનથી $ 500-650 પ્રતિ ટન અને તુર્કિયેથી $ 600-700 પ્રતિ ટનના ભાવે આવશે.

જો કે, આ તમામ અટકળો અને પ્રયાસો વચ્ચે, એવું માનવામાં આવે છે કે ભારતની નિકાસ સ્થિતિ મજબૂત રહેશે કારણ કે કૃષિ ઉત્પાદનોમાં તેની સ્થિતિ આ સમગ્ર પ્રદેશમાં શ્રેષ્ઠ અને મજબૂત છે. સંબંધોમાં બદલાવ છતાં નિકાસમાં ભારતની સ્થિતિ અન્ય દેશોની સરખામણીએ વધુ મજબૂત રહેશે.

બાંગ્લાદેશ તેના વેપાર અને ખર્ચને ઘટાડવા માટે સપ્લાયર્સની યાદીમાં પાકિસ્તાનનો સમાવેશ કરી શકે છે, પરંતુ તે ભારતની સરખામણીમાં મોંઘું હશે. દક્ષિણ એશિયામાં ભારતની નિકાસ સ્થિતિ પહેલાની જેમ મજબૂત રહેવાની શક્યતા છે