સરકારનો મોટો નિર્ણય: સબસિડીવાળા ટ્રેક્ટર્સમાં હવે ‘GPS ટ્રેકિંગ ડિવાઈસ’ લગાવવું ફરજિયાત
રાજ્યના કૃષિ વિભાગ દ્વારા ખેડૂતોને આર્થિક ટેકો આપવા માટે અપાતી ટ્રેક્ટર સબસિડી યોજનામાં પારદર્શિતા લાવવા અને સરકારી નાણાંનો દુરુપયોગ અટકાવવા માટે એક极其 મહત્વપૂર્ણ નિયમ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. વર્ષ ૨૦૨૬ના નવા કૃષિ નિયમો અનુસાર, હવેથી સબસિડી હેઠળ ખરીદવામાં આવતા તમામ નવા ટ્રેક્ટર્સમાં જીપીએસ (GPS - Global Positioning System) ટ્રેકિંગ ડિવાઈસ લગાવવું સંપૂર્ણપણે ફરજિયાત કરી દેવાયું છે. સરકારના આ કડક પગલાનો મુખ્ય હેતુ સબસિડીવાળા ટ્રેક્ટર્સના થતા કમર્શિયલ દુરુપયોગને રોકવાનો અને ખરા અર્થમાં જરૂરિયાતમંદ ખેડૂતો સુધી જ યોજનાનો લાભ પહોંચાડવાનો છે.
અત્યાર સુધી એવું જોવા મળતું હતું કે ઘણા કિસ્સાઓમાં ખેડૂતો પોતાના નામે સરકારમાંથી મોટી સબસિડી મેળવીને ટ્રેક્ટર ખરીદતા હતા, પરંતુ બાદમાં તે ટ્રેક્ટરનો ઉપયોગ ખેતીકામના બદલે બિન-ખેતી વિષયક પ્રવૃત્તિઓ જેવી કે બાંધકામની સાઇટો, માટી-રેતી વહન અથવા તો અન્ય વ્યવસાયિક મોડમાં વચેટિયાઓ દ્વારા થતો હતો. આ પ્રકારની ગેરરીતિઓ પર કાયમી રોક લગાવવા માટે સરકારે ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો આશરો લીધો છે. નવા નિયમ મુજબ, ટ્રેક્ટર ડિલર દ્વારા વાહનની ડિલિવરી આપતી વખતે જ તેમાં માન્ય જીપીએસ ડિવાઈસ ઇન્સ્ટોલ કરવાનું રહેશે અને તેનું સીધું કનેક્શન ગાંધીનગર સ્થિત કૃષિ વિભાગના સેન્ટ્રલ સર્વર સાથે કનેક્ટ રહેશે.
કૃષિ વિભાગના સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યાં સુધી ટ્રેક્ટરમાં જીપીએસ ડિવાઈસ સક્રિય (એક્ટિવ) થયાનો રિપોર્ટ ઓનલાઈન સિસ્ટમમાં અપલોડ નહીં થાય, ત્યાં સુધી ખેડૂતના ખાતામાં સબસિડીની રકમ (DBT દ્વારા) પાસ કરવામાં આવશે નહીં. આ ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ દ્વારા સરકાર ટ્રેક્ટરના લોકેશન પર નજર રાખી શકશે કે તેનો ઉપયોગ ખરેખર જે-તે લોકલ વિસ્તારના ખેતરોમાં જ થઈ રહ્યો છે કે નહીં. જો કોઈ ટ્રેક્ટર સતત લાંબા સમય સુધી બિન-કૃષિ વિસ્તારો કે કોમર્શિયલ સાઇટ્સ પર ફરતું જોવા મળશે, તો નિયમોલંઘન હેઠળ જે-તે ખેડૂતની સબસિડી બ્લોક અથવા રિકવરી કરવા સુધીની કાનૂની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.
સરકારના આ આધુનિક અને કડક વલણને કારણે વચેટિયાઓ અને સબસિડીના નામે કાળાબજાર કરતા તત્વોમાં ભારે ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે. બીજી તરફ, સાચા પ્રગતિશીલ ખેડૂતોએ આ નિર્ણયને આવકાર્યો છે, કારણ કે આનાથી વહેલા તે પહેલાના ધોરણે ફોર્મ ભરીને ખોટો લાભ ખાટી જતા તત્વો અટકશે અને નાના તેમજ સીમાંત ખેડૂતોને કતારમાં ઉભા રહ્યા વગર સમયસર ટ્રેક્ટર સબસિડીનો ઓનલાઈન લાભ મળી શકશે. આઈ-ખેડૂત (i-Khedut) પોર્ટલ પર ચાલુ સીઝન માટે હવે આ નવા નિયમ સાથે જ અરજી પ્રક્રિયા સ્વીકારવામાં આવી રહી છે.