કપાસની ખેતીમાં વધુ પડતી માત્રામાં જંતુનાશકોનો ઉપયોગ માત્ર ખર્ચમાં વધારો જ નથી કરતો, પરંતુ જમીન અને પર્યાવરણને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે. Wadhwani AIએ તેના કોટનએસ પ્રોગ્રામ દ્વારા આ સમસ્યાનો ઉકેલ શોધી કાઢ્યો છે. તમને જણાવી દઈએ કે કપાસના પાકમાં જીવાતોના હુમલા ખૂબ જ સામાન્ય છે. જેના કારણે આ ખેતી કરતા ખેડૂતોને ઘણું નુકસાન સહન કરવું પડે છે. એટલું જ નહીં, ઘણા ખેડૂતોએ હવે કપાસની ખેતી છોડી પણ દીધી છે. આવી સ્થિતિમાં, વાધવાણી એઆઈએ ખેડૂતોને મદદ કરવા માટે આ મોટું પગલું ભર્યું છે.

Wadhwani AI શું છે?

Wadhwani AI એક બિન-લાભકારી સંસ્થા છે જેની શરૂઆત ભારતીય-અમેરિકન ટેક ઉદ્યોગસાહસિકો રોમેશ અને સુનિલ વાધવાની દ્વારા 2018 માં કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (એઆઈ) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને નાના ખેડૂતોની સમસ્યાઓ હલ કરવા માટે કામ કરી રહી છે.

કોટનએસ કાર્યક્રમની સફળતા

Wadhwani AI એ કોટનએસ નામનું એઆઈ-આધારિત સોલ્યુશન વિકસાવ્યું છે, જેને અત્યાર સુધીમાં ૧૧ કપાસ ઉત્પાદક રાજ્યોના લગભગ ૨૧,૦૦૦ ખેડૂતોએ અપનાવ્યું છે. આ કાર્યક્રમની મદદથી, ખેડૂતોએ જંતુનાશકોના ઉપયોગમાં ૨૦% ઘટાડો અને ઉત્પાદનમાં ૧૦-૧૧% નો વધારો જોયો છે.

કોટનએસ કેવી રીતે કામ કરે છે?

કોટનએસ બે મુખ્ય જીવાતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે - અમેરિકન બોલવોર્મ અને ગુલાબી બોલવોર્મ. AI ટેકનોલોજી દ્વારા સંચાલિત, સિસ્ટમ:

• ખેતરોમાં જીવાતોને ઓળખે છે,
• તેમની તીવ્રતા માપે છે,
• અને ખેડૂતોને કયા પગલાં લેવા જોઈએ તે અંગે સમયસર સલાહ આપે છે.

તેની એક ખાસ વિશેષતા એઆઈ આધારિત ફેરોમોન ટ્રેપ છે જે ગુલાબી ઈયળને ઓળખે છે, તેમની સંખ્યાનો અંદાજ લગાવે છે અને તે મુજબ સૂચનો આપે છે.

રાષ્ટ્રીય જીવાત દેખરેખ પ્રણાલી (NPSS) માં સમાવિષ્ટ

કોટનએસની સફળતા જોઈને, કૃષિ મંત્રાલયે તેને રાષ્ટ્રીય જીવાત દેખરેખ પ્રણાલી (NPSS) માં સામેલ કરી છે. હવે આ ટેકનોલોજી માત્ર કપાસ પર જ નહીં પરંતુ ડાંગર, મકાઈ અને મરચાં જેવા પાક પર પણ કામ કરી રહી છે.

ડેટાથી મોડેલ સુધીની સફર

જ્યારે વાધવાણી એઆઈએ કામ કરવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે જીવાતો અને રોગો સંબંધિત જરૂરી ડેટા ICAR કે કૃષિ મંત્રાલય પાસે નથી. આ પછી, સંસ્થાએ પોતે જ એક ડેટા કલેક્શન સિસ્ટમ વિકસાવી જેના દ્વારા 2023 અને 2024 માં જરૂરી માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી.

અન્ય તકનીકી ઉકેલો

વાધવાણી એઆઈએ ઘણી વધુ ટેકનોલોજી વિકસાવી છે જેમ કે:

• સોયાબીન માટે અનાજ વિશ્લેષક
• ટેક્સ્ટ ટુ વોઇસ અને વોઇસ ટુ ટેક્સ્ટ ડેટા કલેક્શન
• ખેડૂતો માટે AI ચેટબોટ - કિસાન ઈ-મિત્ર